Powrót do Europy – polski dyskurs. Wyznaczanie perspektywy krytycznej

„Powrót do Europy” był jednym z naczelnych haseł polskiej polityki po 1989 roku. Dążenia zjednoczeniowe wykraczały jednak poza motywacje ekonomiczne i polityczne – miały charakter cywilizacyjny. Odwołania do europejskich i zachodnich wartości były nie tylko powszechne, przede wszystkim uznawano je za oczywiste i zrozumiałe same przez się. W tym kontekście nie powinna nas dziwić ranga jaką nadano w polskim dyskursie publicznym i życiu politycznym przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Jak w polskim dyskursie powiązano wejście do UE z osiągnięciem pełnej „europejskości” Polski? Wskazano w książce kierunki analizy, które mogą wyeksponować ograniczenia, jakie narzuciły na nasze polityczne wybory z okresu wstępowania do Unii Europejskiej pojęcia „Europy”, „Zachodu”, „Wschodu”. Wiele dyskusji o polskim życiu politycznym i społecznym często kończy się normatywnymi deklaracjami, po której stronie lepiej się znajdować lub w jakiej wyobrażonej przestrzeni politycznej sytuuje nas jakaś wypowiedź lub działanie: na „Zachodzie” lub na „Wschodzie”; w „Europie” lub „poza Europą”. Czy możemy jednak rozmawiać o Polsce w Europie i o samej Europie bez deklarowania, po której stronie lepiej się znaleźć? Jak wówczas dyskutować? W książce – w nawiązaniu do filozofii władzy i badania dyskursu Michela Foucaulta – autor wskazał, że można „myśleć inaczej”, bez jednoczesnego legitymizowania lub delegitymizowania „europejskiej drogi” Polski i nie poddając się „szantażowi Europą”.