Depolaryzacja w praktyce. Jak rozmawiać mimo różnic
Depolaryzacja to dziś realne wyzwanie dla biznesu, mediów i życia publicznego
„Coraz częściej nie różnimy się poglądami, tylko zdolnością do rozmowy” – to zdanie dobrze oddaje sens konferencji, która odbyła się na 42. piętrze budynku Skyliner w Warszawie. Spotkanie nie było próbą rozstrzygnięcia sporów. Było diagnozą tego, dlaczego coraz trudniej je prowadzić. Pokazało też, gdzie przebiega granica między różnicą zdań a trwałym podziałem.
Inicjatorkami wydarzenia były Marta Rosińska-Kortas, Prezydent Uczelni Łazarskiego oraz dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, Dziekan Łazarski Executive Education. Jak podkreślały, bez dialogu nie ma innowacji, bez zaufania nie ma współpracy, a bez współpracy nie ma rozwoju. W tym kontekście depolaryzacja nie jest hasłem. Jest realnym wyzwaniem dla państwa, mediów i organizacji.
Świat w kryzysie podziałów – wyzwania dla gospodarki i społeczeństwa
W pierwszej części spotkali się dr hab. Eligiusz Krześniak, dr hab. Robert Gwiazdowski, prof. dr hab. Marcin Matczak i dr Jacek Bartosiak. Padły tam dwie różne diagnozy. Z jednej strony pojawiło się ostrzeżenie przed konsekwencjami pogłębiających się podziałów dla systemu demokratycznego. Z drugiej – spojrzenie geopolityczne, w którym kluczowe staje się pytanie o efektywność państw i systemów. To zestawienie pokazało jedno jasno. Nie mamy dziś jednego, wspólnego języka opisu rzeczywistości.
Jak zauważył prof. dr hab. Marcin Matczak: „sytuacja, w której mamy kontradyktoryjność, jest dobrą sytuacją”. Problem pojawia się wtedy, gdy rozmowa się kończy. Dr hab. Robert Gwiazdowski podkreślił natomiast: „chodzi o to, żebyśmy mogli się różnić, tylko żebyśmy różnili się pięknie”, wskazując, że różnice nie powinny prowadzić do dehumanizacji, lecz do lepszego rozumienia granic odpowiedzialności.
Język, który dzieli czy łączy? Media w epoce kryzysu zaufania
W panelu dotyczącym mediów rozmowa zeszła jeszcze głębiej. Punktem wyjścia było rozróżnienie między naturalnym sporem a polaryzacją, która uderza w zaufanie. Coraz częściej różnica zdań przestaje być początkiem rozmowy. Staje się powodem do odrzucenia drugiej strony.
W tym kontekście wróciło pytanie o rolę mediów i odpowiedzialność za sposób prowadzenia debaty. Panel moderowała dr Agnieszka Oleksyn-Wajda, a udział w nim wzięli dr Magdalena Krukowska, Rafał Ziemkiewicz oraz dr Marzena Cypryańska-Nezlek, która zwróciła uwagę, że „media tworzą taką arenę, w której ta polaryzacja rozwija się, jest prowokowana, wzrasta”.
Podsumowując tę część, dr Agnieszka Oleksyn-Wajda określiła ją jako „debatę o słowie, które może dzielić, ale też może łączyć”. To przypomnienie, że język może wzmacniać dialog albo go zamykać.
Równość szans w praktyce – jak biznes może wzmacniać odporność społeczną i gospodarczą?
W części poświęconej organizacjom Marek Adamski, Joanna Makowiecka-Gatza, Jacek Santorski i Sebastian Szymanek pokazali, że to właśnie firmy są dziś jednym z kluczowych miejsc, w których kształtuje się jakość dialogu. Nie dzieje się to samo. Wymaga decyzji, konkretnych zasad i świadomego przywództwa.
Dla organizacji depolaryzacja oznacza tworzenie zasad, które pozwalają prowadzić rozmowę mimo różnic. Joanna Makowiecka-Gatza zauważyła, że „niezwykle trudne jest szukanie konsensusu, takiego wyjścia, nawet poszukiwanie racji stanu dla Polski w rzeczach, które są dla nas niezwykle ważne”. Z kolei Sebastian Szymanek podkreślił: „nowoczesny biznes, rozumiany jako kapitalizm, nie daje pewności i równości wyników, ale dobry biznes daje pewność równego startu”.
To oznacza, że różnice mogą wzmacniać organizację. Ale tylko wtedy, gdy są dobrze zarządzane i wpisane w jasno określone zasady współpracy.
Depolaryzacja zaczyna się od decyzji
Wątek przywództwa powracał w każdej części konferencji. Dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka podkreśliła: „Bez zaufania nie ma współpracy, a bez współpracy nie ma rozwoju”. Dodała również: „depolaryzacja nie zaczyna się od wielkich deklaracji, zaczyna się od prostej rozmowy”.
Depolaryzacja zaczyna się od decyzji o tym, czy chcemy rozmawiać, czy tylko oceniać. To przesunięcie z poziomu deklaracji na poziom codziennych działań pokazuje, że jakość dialogu zależy nie tylko od systemów i instytucji, lecz także od indywidualnych postaw.
Z tej konferencji pozostaje przede wszystkim praktyczna refleksja. Nie chodzi o to, żeby polaryzację wyeliminować, bo to nierealne. Chodzi o to, żeby nauczyć się funkcjonować w świecie różnic w sposób, który nie niszczy współpracy i zaufania.
Zapraszamy do obejrzenia relacji z konferencji i wybranych wypowiedzi ekspertów.
Organizatorami konferencji byli: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie oraz Łazarski Executive Education.
