Dr hab. n. med. i n. o zdr. Piotr Merks, prof. ARŁ

farmaceuta, naukowiec i ekspert w zakresie farmacji praktycznej, bezpieczeństwa pacjenta oraz organizacji ochrony zdrowia. Posiada wieloletnie doświadczenie zawodowe i naukowe zdobyte w Polsce oraz Wielkiej Brytanii, gdzie w latach 2005–2018, przez trzynaście lat, pracował w aptekach ogólnodostępnych jako farmaceuta, kierownik apteki oraz farmaceuta kontraktowy.

Doświadczenie zdobyte w brytyjskim systemie ochrony zdrowia wykorzystuje w projektowaniu i wdrażaniu innowacyjnych usług farmaceutycznych w Polsce. Współpracuje z ekspertami, ośrodkami akademickimi, organizacjami zawodowymi oraz podmiotami działającymi w ramach brytyjskiego National Health Service (NHS). Współpraca ta obejmuje rozwój kompetencji farmaceutów i nowych modeli świadczeń realizowanych w aptekach, w tym interwencji profilaktycznych, diagnostycznych i klinicznych.

Jest zaangażowany w międzynarodowe projekty dotyczące włączania aptek ogólnodostępnych do profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych. Obejmują one między innymi ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego, pomiary ciśnienia tętniczego, badania przesiewowe, identyfikację pacjentów z podejrzeniem migotania przedsionków oraz wykorzystanie jednoodprowadzeniowego EKG w aptece. Projekty te zakładają współpracę farmaceutów z lekarzami, odpowiednie kierowanie pacjentów do dalszej diagnostyki oraz łączenie badań przesiewowych z edukacją zdrowotną, szczepieniami i innymi interwencjami dotyczącymi stylu życia. Jest współautorem brytyjskich badań nad integracją przesiewowej opieki kardiologicznej ze świadczeniami realizowanymi w aptekach ogólnodostępnych.

Współpraca z brytyjskimi partnerami obejmowała także opracowywanie i wdrażanie w Polsce standardów szkolenia farmaceutów do wykonywania nowych świadczeń. Program przygotowujący farmaceutów do wykonywania szczepień został zrealizowany we współpracy z Emergency Care Gateway (ECG), akredytowanym dostawcą szkoleń dla brytyjskiego systemu ochrony zdrowia oraz Pharmacist Without Boarders Canada (PFS). Doświadczenia te przyczyniły się do rozwoju kompetencji polskich farmaceutów w zakresie szczepień, kwalifikacji pacjentów, reagowania w stanach nagłych oraz bezpiecznego prowadzenia usług profilaktycznych.

Jego działalność naukowa koncentruje się przede wszystkim na poprawie przestrzegania zaleceń terapeutycznych, bezpieczeństwie farmakoterapii, szczepieniach ochronnych, komunikacji z pacjentem oraz rozwoju nowych usług zdrowotnych realizowanych w aptekach. Jest autorem koncepcji oraz współtwórcą pierwszych w Polsce badań nad usługą „Nowy Lek”, wykorzystaniem piktogramów farmaceutycznych i nowoczesnych narzędzi komunikacyjnych wspierających pacjentów rozpoczynających lub kontynuujących leczenie chorób przewlekłych.

Prowadzone przez niego projekty dotyczą między innymi identyfikowania przyczyn nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych, monitorowania bezpieczeństwa leczenia, wykrywania działań niepożądanych oraz prowadzenia kolejnych konsultacji z pacjentami. Szczególne znaczenie w jego dorobku mają badania dotyczące wykorzystania piktogramów, etykiet lekowych, aplikacji mobilnych oraz interwencji farmaceutów w poprawie zrozumienia zaleceń i bezpiecznego stosowania leków.

Ważnym obszarem jego aktywności są również badania nad sztuczną inteligencją w ochronie zdrowia, w tym oceną wiarygodności i bezpieczeństwa porad generowanych przez narzędzia AI, gotowością zawodów medycznych do ich stosowania oraz zasadami odpowiedzialnego wdrażania sztucznej inteligencji do praktyki klinicznej i farmaceutycznej. Jest współtwórcą europejskiego projektu badawczego dotyczącego postaw, doświadczeń i obaw pracowników ochrony zdrowia związanych z wykorzystywaniem AI.

Analizuje również jakość odpowiedzi generowanych przez popularne systemy sztucznej inteligencji w odniesieniu do farmakoterapii, poradnictwa pacjentów i postępowania w przypadku częstych dolegliwości. Badania te koncentrują się na ryzyku pomijania przeciwwskazań, interakcji lekowych, objawów alarmowych oraz indywidualnego kontekstu klinicznego pacjenta.

Prowadzi działalność badawczą i ekspercką w obszarze szczepień ochronnych, w szczególności szczepień osób dorosłych oraz rozwoju roli farmaceutów w profilaktyce chorób zakaźnych. Jego dorobek obejmuje badania dotyczące gotowości farmaceutów do wykonywania szczepień, opinii pacjentów na temat szczepień realizowanych w aptekach oraz oceny satysfakcji pacjentów zaszczepionych przez farmaceutów. Jest zaangażowany w rozwój interwencji dotyczących profilaktyki grypy, COVID-19, RSV, półpaśca, krztuśca i zakażeń pneumokokowych.

Jest także zaangażowany w projekty dotyczące bezpieczeństwa lekowego państwa, ciągłości dostaw produktów leczniczych oraz odporności systemu farmaceutycznego na sytuacje kryzysowe. Analizuje wpływ regulacji, systemów weryfikacji autentyczności leków, niedoborów, wycofań produktów oraz zakłóceń międzynarodowych łańcuchów dostaw na dostęp pacjentów do leczenia i bezpieczeństwo funkcjonowania placówek ochrony zdrowia.

Obszar ten obejmuje również zagrożenia wynikające z kryzysów geopolitycznych, epidemicznych, gospodarczych i logistycznych, zależności od zagranicznych producentów substancji czynnych, zabezpieczenia leków krytycznych oraz roli aptek i farmaceutów w racjonalnym zarządzaniu ograniczonymi zasobami.

Pełni funkcję Dyrektora ds. Naukowych European Pharmacy Association (EPA), wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Cyfryzacji Medycyny i Farmacji (PTCMiF), sekretarza generalnego Polskiego Towarzystwa Fitoterapii oraz sekretarza generalnego Polskiego Towarzystwa Wakcynologii. Jest także założycielem i przewodniczącym Związku Zawodowego Pracowników Farmacji.

Jego działalność naukowa ma szeroki, międzynarodowy charakter. Współpracuje z badaczami, uczelniami, szpitalami, instytucjami ochrony zdrowia, regulatorami oraz organizacjami naukowymi i zawodowymi z wielu państw Europy, Ameryki Północnej oraz regionu Azji i Pacyfiku, w tym z Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii, Finlandii, Francji, Niemiec, Chorwacji, Estonii, Litwy, Łotwy, Bułgarii i Irlandii.

Wieloletnia współpraca z Children’s Hospital of Eastern Ontario w Kanadzie obejmuje projekty dotyczące piktogramów farmaceutycznych, komunikacji z pacjentem, adherencji, bezpieczeństwa lekowego oraz rozwoju farmacji praktycznej. Współpracował również z ekspertami związanymi z University of Oxford, brytyjskim NHS, organizacjami farmaceutycznymi oraz zespołami prowadzącymi badania nad przeglądami lekowymi, szczepieniami, farmakogenomiką, sztuczną inteligencją i nowymi usługami zdrowotnymi.

Jest ponadto zaangażowany w rozwój międzynarodowych algorytmów dotyczących rozpoznawania i postępowania w przypadku niedoboru magnezu. Inicjatywa Magnesium Algorithms skupia ekspertów z różnych części świata i służy tworzeniu opartych na dowodach narzędzi wspierających ocenę pacjenta oraz podejmowanie bezpiecznych decyzji terapeutycznych w różnych systemach ochrony zdrowia.

Wyniki swoich badań prezentuje podczas najważniejszych krajowych i międzynarodowych kongresów farmaceutycznych i medycznych, w tym wydarzeń organizowanych przez International Pharmaceutical Federation oraz European Pharmacy Association. Jego działalność łączy badania naukowe, praktykę zawodową i projekty wdrożeniowe ukierunkowane na realną poprawę bezpieczeństwa pacjentów oraz jakości i dostępności świadczeń zdrowotnych.