Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), Athanasios Rantos, wydał kluczową opinię w dwóch połączonych sprawach dotyczących skarg koncernów paliwowych (m.in. spółki Vermilion w Irlandii oraz Varo Energy w Belgii). Przedsiębiorstwa zakwestionowały przed sądami krajowymi legalność tzw. unijnej składki solidarnościowej (windfall tax), wprowadzonej jesienią 2022 roku w odpowiedzi na gwałtowny wzrost cen surowców. Rzecznik stanął po stronie unijnych instytucji, uznając, że nadzwyczajny kryzys uzasadniał zastosowanie procedury awaryjnej z art. 122 TFUE oraz tymczasowe opodatkowanie nadwyżki zysków sektora paliw kopalnych.
O ocenę tego stanowiska redakcja Courthouse News Service poprosiła wąskie grono uznanych europejskich ekspertów prawa podatkowego. Wśród nich znalazł się prof. Błażej Kuźniacki z Akademii Łazarskiego, który zwrócił uwagę na potrzebę znacznie wnikliwszego zbadania zasady proporcjonalności.
Profesor zauważył, że choć rządom przysługuje szeroki margines swobody fiskalnej i trudno dopatrzyć się rażącego błędu instytucji unijnych, to ciężar nałożony na podatników należało dokładniej zrównoważyć z interesem publicznym.
„Mimo wszystko jestem zdania, że Rzecznik Generalny mógł rozważyć alternatywne i mniej restrykcyjne rozwiązania” – skomentował dla serwisu prof. Błażej Kuźniacki.
Naukowiec Akademii Łazarskiego przedstawił na forum międzynarodowym konkretne rozwiązania alternatywne wobec unijnego podatku. Zaproponował nałożenie na koncerny naftowe prawnego obowiązku zainwestowania 100% zrealizowanych nadzwyczajnych zysków bezpośrednio w technologie dekarbonizacyjne i energię odnawialną. Pełne opodatkowanie groziłoby przedsiębiorstwom dopiero w sytuacji, gdyby uchylały się od realizacji tych zielonych inwestycji. Jednocześnie doraźne wsparcie finansowe dla najbardziej potrzebujących gospodarstw domowych mogłoby zostać sfinansowane ze skokowo wyższych wpływów z VAT-u i akcyzy, które budżety państw i tak uzyskały na skutek wysokiej inflacji. Profesor zwrócił także uwagę na ryzyko kosztownych sporów arbitrażowych wszczynanych przez zagranicznych inwestorów przeciwko państwom UE w reakcji na wprowadzanie przepisów podatkowych działających wstecz.
W materiale wypowiada się również dr Jeroen Lammers z Copenhagen Business School, przypominając wspólne wnioski badawcze wypracowane z prof. Kuźniackim: do gwałtownego skoku cen gazu w 2022 roku w znacznym stopniu przyczyniła się nieskoordynowana polityka samych państw członkowskich, które w pośpiechu skupowały gaz LNG znacznie powyżej unijnych wytycznych magazynowych.
Komentarz ekspercki prof. Kuźniackiego w Hadze bezpośrednio wynika z jego prac badawczych prowadzonych w Akademii Łazarskiego. Zostały one opublikowane m.in. w prestiżowym czasopiśmie „Intertax” (gdzie wspólnie z J. Lammersem zaproponował powyższy model inwestycyjny) oraz w wydawanym przez Oxford University Press „Arbitration International” (gdzie zidentyfikował ryzyka naruszenia praw inwestorów przez podatki nakładane z mocą wsteczną).
Obecność wykładowców Akademii Łazarskiego w czołowych światowych mediach dowodzi, że badania prowadzone w naszych murach realnie współtworzą międzynarodowy dyskurs prawno-gospodarczy, a studenci zdobywają wiedzę bezpośrednio od ekspertów zaangażowanych w najważniejsze debaty współczesnej Europy.