Kształtowanie polityki bibliotecznej: w kierunku analizy PESTEL. Biblioteka Uczelni Łazarskiego po swojej pierwszej konferencji naukowej.

W dniach 26-27 listopada 2015r. Biblioteka Uczelni Łazarskiego zorganizowała XVII Ogólnopolską Konferencję Bibliotek Niepublicznych i Publicznych Szkół Wyższych pod tytułem „Kształtowanie polityki bibliotecznej: w kierunku analizy PESTEL”. 

Było to „przejęcie pałeczki” od Biblioteki Wyższej Szkoły Administracji Publicznej w Ostrołęce, organizatora poprzedniej (XVI) Ogólnopolskiej Konferencji na temat „ Czas kryzysu – czasem wyzwań dla bibliotek” we wrześniu ub. roku (dyr. Anna Sobiech). Biblioteka Uczelni Łazarskiego zadeklarowała, że głównym zadaniem konferencji jest przygotowanie całościowego spojrzenia na rzeczywistość usług informacyjnych w Polsce (realizowanych zazwyczaj, choć nie wyłącznie, przez biblioteki) oraz stworzenie dyskursu, który wiązałby polityczny, profesjonalno-specjalistyczny i społeczny wymiar tych usług dla potrzeb planowania strategicznego, ewaluacji, szkolenia, prowadzenia pragmatyki służbowej itp. Analiza PESTEL (Political, Economic, Social, Technological, Environmental, Legal) została tu przywołana jako narzędzie ewaluacji całościowej i wielowariantowej, czyli takiej, jakiej brakuje na większości konferencji biblioteczno-informacyjnych. Metodologia PESTEL jest przydatna do przygotowania decyzji strategicznych, dotyczących praktycznie dowolnych organizacji. Aby uzyskać wartościowe rezultaty, organizatorzy Konferencji oparli program o zamawiane referaty i koreferaty, przeznaczając równocześnie dużo czasu na dyskusję.

W konferencji uczestniczyło ok. 80 osób, głównie – pracowników bibliotek akademickich, zarówno państwowych, jak i niepublicznych. Gośćmi – i równocześnie prelegentami (zobacz program konferencji) byli też nasi koledzy z Ukrainy (Biblioteka Akademii Kijowsko-Mohylańskiej w Kijowie), Białorusi (Baranowicki Uniwersytet Państwowy w Baranowiczach) i Kazachstanu (Uniwersytet Nazarbajewa w Astanie). Referaty były niemal wyłącznie zamawiane, dobór koreferentów odbywał się na zasadzie konkursowej. Konferencja miała znaczących sponsorów, w tym zwłaszcza – Stowarzyszenie Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi Twórców Dzieł Naukowych i Technicznych KOPIPOL. Część sponsorów, poza utrzymywaniem w czasie konferencji swoich stoisk, skierowała do zebranych krótkie komunikaty o swojej działalności (ARFIDO sp. z o.o., IBUK Libra Wydawnictwa Naukowego PWN SA), Naukowa.pl, PocketBook, Wolters Kluwer). Nieco dłuższe wystąpienie należało do przedstawicieli firmy MOL Sp. z o.o., która jest dostawcą oprogramowania bibliotecznego między innymi dla Uczelni Łazarskiego. Wychodząc poza formułę prezentacji firmowej, przedstawili nam oni rozwój swojego Patrona na tle zmieniającej się filozofii katalogowania i nowych zasad dostępu do zbiorów.
Nie sposób wymienić wszystkich referatów, ale trzeba zaznaczyć, że w konferencji dominowały wątki:

  • zmieniających się zadań i ról bibliotekarza i pracownika informacji (Serhiy Nazarovets i jego koreferent Henryk Hollender; Krzysztof Knitter i jego koreferenci: Paweł Pioterek i Nina Przybysz; Piotr Łapo)
  • Otwartego Dostępu (Open Access) i dozwolonego użytku jako podstawowych formuł prawnych dla powszechnego dostępu do treści naukowych (Wojciech Fenrich, Alek Tarkowski, Barbara Szczepańska)
  • programów bibliotecznych i komputeryzacji bibliotek jako zjawiska technicznego, społecznego, a teraz już także – historycznego, oraz przedmiotu prognoz (Aleksander Radwański, Janusz Kaczmarek, Henryk Hollender).

Niejako poza tymi nurtami wypowiadała się Magdalena Karciarz, prezentując wizję biblioteki jako swoistego „zakładu humanistycznego”, nie ze względu na brak nasycenia techniką, ale wychodzącego poza technikę i działającego niejako ponad nią. Zdania w dyskusji były tu skrajnie różne. Wszystkich chyba zainteresowała też koncepcja ról społecznych M. Belbina, przedstawiona przez K. Knittera i naszych kolegów z Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu – sukces zespołu zależy głównie od prawidłowego rozpoznania predyspozycji, z jakimi do współpracy przystępują jego członkowie. Dyskusji nie wywołał natomiast referat H. Hollendra, który podjął próbę opowiedzenia, jak to w Polsce w ciągu ostatnich dekad modernizacja bibliotek była częścią transformacji kraju. Wystąpienie to skomentował Piotr Łapo, kładąc nacisk na wartości, jakim hołdują bibliotekarze oraz na ścisłą zależność między jakością biblioteki i sukcesem prowadzonych w instytucji badań naukowych. Ten drugi temat był także przedmiotem szczególnego zainteresowania Lilii Harbunowej, która w ramach swojego koreferatu do wystąpienia W. Fenricha przedstawiła interesujący wizerunek funkcjonowania bibliotek akademickich w Białorusi. Poza okoliczności lokalne wyszedł natomiast P. Łapo, który przedstawił zasady ilościowej i jakościowej oceny bibliotek, w skali właściwie globalnej. 

Pełna emocji była dyskusja w ramach panelu ekspertów (dyrektor Biblioteki Narodowej Tomasz Makowski, Alek Tarkowski, dyrektor Biblioteki PMWSZ w Opolu Bożena Ratajczak, prowadzący – dyrektor Biblioteki Politechniki Łódzkiej Błażej Feret). Dyr. Makowski przypomniał zebranym wątki, których nie uwzględniał program konferencji, takie jak czytelnictwo w bibliotekach publicznych i próby jego ożywienia. Przedstawił także mniej znane bibliotekarzom akademickim działania BN na rzecz otwartego dostępu do dóbr kultury, wspomagania przez biblioteki pracy naukowej poza większymi ośrodkami naukowymi oraz współpracy bibliotek nad tworzeniem nowych zasad opracowania zbiorów.

Obrady konferencji toczyły się zasadniczo po polsku. Wystąpienia w języku angielskim i rosyjskim miały swoje prezentacje lub streszczenia udostępniane po polsku. W dyskusji,  poza osobami wskazanymi w ankietach uczestników (gratulujemy!) szczególną aktywność okazali S. Nazarovets i I. Sójkowska. Obrady prowadzili kolejno: Iwona Sójkowska (EBIB – dziękujemy serdecznie za patronat medialny), Dorota Czarnocka-Cieciura (Centralna Biblioteka Matematyczna), Justyna Stępień (Biblioteka Uczelni Łazarskiego). Sprawy organizacyjne spoczywały w ręku dyr. J. Stępień oraz Centrum Promocji Informatyki (Iwona Brokowska z zespołem). Z ramienia Uczelni Łazarskiego w dniach konferencji czuwali pracownicy Biblioteki (Jakub Fornalczyk, Anna Pietrzak, Dominika Stepanajtys, Kamila Wosińska, Swietłana Nesterowa i Urszula Marczak). Formalności i sprawy finansowe udało nam się realizować sprawnie na miejscu, a było ich wiele, ponieważ referenci i koreferenci otrzymywali skromne honoraria, zaś wszyscy goście zagraniczni –pełną refundację wydatków. Osiągnięcie to zawdzięczamy zwłaszcza współpracy Kwestury, reprezentowanej przez dr Magdalenę Środoń oraz przez niezawodną kasę Uczelni. Zdjęcia wykonał J. Fornalczyk. 

W pierwszym dniu obrad po kolacji przed uczestnikami Konferencji wystąpiła aktorka Laura Łącz, a po jej „supporcie” – znany aktor Emilian Kamiński. Twórca i właściciel Teatru Kamienica wcielił się w rolę mentalnego jaskiniowca, znajdującego się we władaniu testosteronu i z tej perspektywy oceniającego kobiety – a może tylko siebie samego. 

Zaś uczestnicy konferencji nikogo nie musieli grać – ani „pracowników informacji”, ani „infobrokerów”, ani nawet pracowników nauki. Było oczywiste, że spełniamy się – i realizujemy stawiane przed nami zadania – jako bibliotekarze, wystarczy. I tylko tak się złożyło, że ta rola i ten termin oznaczają coraz więcej, nie chcą znaczyć coraz mniej. Współczesny czytelnik, który żyje w rozwiniętej przestrzeni informacyjnej, wymaga od nas wszystkiego, co wiąże się z wytwarzaniem i obiegiem informacji, i nie ma właściwie w tej sferze zadań, których nie chciano by nam powierzyć. Nowy, zespołowy tryb pracy w każdym właściwie kontekście – akademickim, biznesowym, oświatowym itp., wymaga od nas obecności i inicjatywy.

 

DYSKUSJA W CZASIE KONFERENCJI
Uczestnicy konferencji wyróżnili swoimi głosami następujących dyskutantów:

  • Bożenę Ratajczak-Olszewską (Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Opolu)
  • Małgorzatę Szuflitę (Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej)
  • Bogumiłę Urban (Biblioteka Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, Wydział Zamiejscowy w Chorzowie)

Organizatorzy dziękują wszystkim dyskutantom i gratulują wyróżnionym!
Zdjęcia z konferencji będą niebawem opublikowane w wyborze. Na razie proponujemy korzystanie z naszego serwisu na Facebooku, profil: Biblioteka Uczelni Łazarskiego.